Na Litwie rozszerzono możliwości tworzenia wspólnot przez właścicieli nieruchomości
W środę, 14 października 2026 roku, na posiedzeniu Rządu Litwy zatwierdzono przygotowany przez Ministerstwo Środowiska pakiet zmian do ustawy o wspólnotach właścicieli wielorodzinnych budynków mieszkalnych i budynków o innym przeznaczeniu. Przewiduje on przyznanie szerszemu gronu właścicieli nieruchomości prawa do tworzenia wspólnot.
Proponowane nowe brzmienie ustawy regulującej tworzenie, działalność, reorganizację i likwidację wspólnot wprowadza bardziej przejrzyste zasady zarządzania nimi. Planowana jest również zmiana jej nazwy na ustawę o zarządzaniu częściami wspólnymi nieruchomości właścicieli mieszkań, innych lokali i pozostałych nieruchomości poprzez utworzenie wspólnoty. Nowa nazwa ma lepiej odzwierciedlać zakres działalności wspólnot.
„Gdy w budynku jest wielu właścicieli, uzgodnienie zasad utrzymania wspólnego mienia i niezbędnych prac może być trudne”. Wspólnota umożliwia właścicielom wspólne podejmowanie decyzji i organizowanie utrzymania wspólnego mienia.
Dotychczas nie wszyscy właściciele nieruchomości na Litwie mieli taką możliwość
Dotychczas nie wszyscy właściciele nieruchomości na Litwie mogli tworzyć wspólnoty. Proponuje się rozszerzenie tej możliwości i przyznanie takiego prawa również właścicielom budynków niemieszkalnych, na przykład lokali handlowych, usługowych lub produkcyjnych. Zmiana objęłaby około pół miliona właścicieli lokali w budynkach niemieszkalnych, którzy obecnie nie mogą tworzyć wspólnot.
Przygotowane poprawki przewidują zdefiniowanie pojęcia części wspólnych nieruchomości. Proponuje się również, aby z przepisów regulujących tworzenie, działalność, reorganizację i likwidację wspólnot mogli korzystać wszyscy właściciele nieruchomości posiadających części wspólne. Chodzi nie tylko o właścicieli lokali w budynkach wielorodzinnych i garażowych, lecz także o właścicieli budynków zbiorowego zamieszkania, obiektów typu co-living oraz budynków handlowych, usługowych, produkcyjnych i innych budynków niemieszkalnych.
Minister środowiska Litwy Ieva Andriulaitytė wyraziła nadzieję, że zmiany ułatwią właścicielom porozumienie w sprawie utrzymania wspólnego mienia i zapewnienia bezpieczeństwa budynków.
Proponuje się rozszerzenie możliwości wykorzystania środków właścicieli mieszkań w budynkach wielorodzinnych
Proponuje się umożliwienie wykorzystania środków właścicieli mieszkań w budynkach wielorodzinnych na przygotowanie projektu techniczno-wykonawczego modernizacji budynku lub na sfinansowanie samej modernizacji. Poprawki mają stworzyć podstawę prawną do bardziej elastycznego, przejrzystego i skutecznego podejmowania decyzji.
Na Litwie działa około 6 000 wspólnot, z których 5 000 stanowią wspólnoty właścicieli budynków wielorodzinnych.
Ponadto proponuje się umożliwienie właścicielom mieszkań i innych lokali we wszystkich budynkach zdalnego uczestnictwa w zebraniach. Planowane jest również ułatwienie wyodrębnienia się z istniejącej dużej wspólnoty i utworzenia osobnej wspólnoty, doprecyzowanie procedur likwidacyjnych oraz przygotowanie wzorcowych statutów. Pozwoli to zainicjować prace nad rozwiązaniami umożliwiającymi elektroniczne zakładanie wspólnot oraz wprowadzić inne usprawnienia.
Z przedstawionej analizy wynika, że na Litwie znajduje się około 10 000 budynków niemieszkalnych, w których są co najmniej trzy lokale. Lokale te należą do ponad pół miliona właścicieli. Większość wskazanych budynków ma ponad dziesięć lat. Po przyjęciu poprawek mogłoby powstać jeszcze około 1 000 wspólnot.
Ustawa w nowym brzmieniu nie miałaby zastosowania do wspólnot, których działalność regulują odrębne ustawy określające szczególne formy prawne osób prawnych, na przykład ustawa o wspólnotach ogrodów działkowych.
W kolejnym etapie poprawki będą rozpatrywane przez Sejm Litwy.
